Akvosfero

Mi kompilas Esperanto-Japanan Vortaron PEJVO uzeblan rete kaj komputile dum pluraj jaroj.
Antaŭ jaroj unu japana esperantisto plendis, ke en la vortaro troviĝas multe da propraj nomoj el Okcidento sed, kompare al tio, nur malmulte da propraj nomoj el Japanio. Mi ne certas, ĉu li akcentis la multecon de okcidentaj nomoj aŭ la malmultecon de japanaj nomoj.
Tio, kion li plendis, estas fakto. Kaj la fakto spegulas aktivecon de okcidentaj esperantistoj kaj tiun de japanaj esperantistoj. Mi ofte miras kaj admiras la energion de okcidentaj esperantistoj, kiuj tradukas kaj enkondukas siajn propraĵojn en Esperanton. Kompare al tio, japanaj esperantistoj pli ofte hezitas esperantigi siajn propraĵojn.
Mi alvokas al japanaj esperantistoj, ke ni havu iom pli da aŭdaco. Mi pensas, ke estas grava tasko esperantigi proprajn nomojn de homoj kaj lokoj, kiuj aperas en la japana historio kaj klasikaĵoj.

Inspirite de diskuto en ERAJ, la ĉefa retlisto de japanaj esperantistoj, mi skribas mian penseton.

Mi esperas, ke ekestu duonprofesia tradukservo japana-esperanta kaj esperanto-japana, kolektante dekon da talentaj esperantistoj. La tradukservo unue agadu ĉefe en la reto, tradukante diversajn retpaĝojn en esperanton por malaltaj prezoj aŭ por egalvalora kontraŭservo, do, efektive senpage. Ekzemple, ni petu pagon nur por traduki poste ricevotajn/sendotajn leterojn aŭ dokumentojn pro la esperantigitaj retpaĝoj.
En Japanio ekzistas multaj ne-registaraj origanizaĵoj [NRO/NPO], kiuj aktivas internacie kaj luktas en multlingvaj situacioj. Nun, bedaŭrinde ili [NRO/NPO] uzas ĉefe la anglan en sia internacia agado. Sed inter ili troviĝas ankoraŭ idealismaj organizaĵoj. Certe ĉi tiuj ekhavos intereson pri organiza uzado de esperanto, almenaŭ pri prova uzado komence, kondiĉe ke ni, esperantistoj proponos kun konkretaj planoj. Tiuokaze estas grave, kiom ni, esperantistoj povos doni konkretan kaj detalan proponon kun bonkvalitaj provekzemploj.
Por realigi tiun tradukservon ni devas prepari nin per intensa trejnado kaj altigi niajn kapablojn. Rilate al tiu trejnado mi skribis artikolon pri “lingva metiejo” ĉi tie [Mia revo] antaŭ pli ol unu jaro.

Ĉu subtenantoj?

Lastatempe en Tvitero (Twitter) mi interŝanĝas mesaĝojn kun kelkaj japanaj esperantistoj (en Esperanto ;-)). Tio ĉi estas mia unua okazo, ke mi kunagas kun pluraj japanoj en unu retejo.
Ĝis nun mi partoprenis en pluraj retaj diskutlistoj esperantaj, kie mi malofte renkontis japanojn. Escepto estas retlistoj, kiujn faris japanoj mem. Al retlistoj administrataj de alilandanoj, japanaj esperantistoj ne emas aliĝi, kvankam tie okazas diskutoj internaciaj laŭ temoj kaj membroj. Tiel al mi ŝajnas.

Jen alia provo koherigi tempodividon de la japana historio. Ĉi-foje mi uzas “epoko”-n por detala tempodivido kaj “tempo”-n por maldetala tempodivido.

• Prahistoria tempo
  • Ĵomon-epoko (ĉ. 10000 a.K. - ĉ. 400 a.K.)
  • Jajoi-epoko (ĉ. 400 a.K. - ĉ. 300 p.K.)
• Antikva tempo
  • Kofun-epoko (ĉ. 300 - ĉ. 700)
  • Asuka-epoko (592 - 710)
  • Nara-epoko (710 - 794)
  • Heian-epokdo (794 - 1185)
• Mezepoka tempo
  • Kamakura-epoko (1185 - 1333)
  • Muromaĉi-epoko (1333 - 1573)
• Frumoderna tempo
  • Azuĉi-Momojama-epoko (1573 - 1603)
  • Edo-epoko (1603 - 1868)
• Moderna tempo
  • Meiĵi-epoko[erao] (1868 - 1912)
  • Taiŝo-epoko[erao] (1912 - 1926)
  • Ŝoŭa-epoko[erao] (1926 - 1989)
  • Heisei-epoko[erao] (1989 - )

Mi trovis la ekzemplojn de “prahistoria tempo”, “antikva tempo” kaj “moderna tempo” en la Esperanto-Japana Vortaro (JEI, 2006). Certe estas kritikinde uzi la esprimon “mezepoka tempo”. Ĉu mi diru simple “mezepoko”? Sed tiuokaze mi faros escepton.
Cetere Meiĵi, Taiŝo, Ŝoŭa kaj Heisei estas nomoj de japana erao. Tial oni povas diri “Meiĵi-erao” anstataŭ “Meiĵi-epoko” ktp.

Japanaj esperantistoj devas pli multe verki en Esperanto por ke la lingvo fariĝu vere internacia. Por tio ni bezonas pli multajn esprimojn (vortojn kaj vortokombinojn), kiuj prezentas propraĵojn de la japana kulturo. Por tio ni devas ne nur trovi ĝis nun uzitajn sed ankaŭ elpensi novajn esprimojn. Por elprovi la novajn esprimojn ni devas ne nur pridiskuti sed ankaŭ uzi ilin. Tial ni devas multe verki en Esperanto. Tio ĉi estas certa (kaj nepre necesa) vojo al la vera internacia lingvo.

Jen estas la tempodivido de la japana historio, kiun lernas lernantoj en la japanaj lernejoj.

• Ĵomon-periodo (ĉ. 10000 a.K. - ĉ. 400 a.K.)
• Jajoi-periodo (ĉ. 400 a.K. - ĉ. 300 p.K.)
• Kofun-periodo (ĉ. 300 - ĉ. 700)
• Asuka-periodo (592 - 710)
• Nara-periodo (710 - 794)
• Heian-periodo (794 - 1185)
• Kamakura-periodo (1185 - 1333)
• Muromaĉi-periodo (1333 - 1573)
• Azuĉi-Momojama-periodo (1573 - 1603)
• Edo-periodo (1603 - 1868)
• Meiĵi-periodo (1868 - 1912)
• Taiŝo-periodo (1912 - 1926)
• Ŝoŭa-periodo (1926 - 1989)
• Heisei-periodo (1989 - )

Kelkaj limjaroj inter dividoj ne estas fiksitaj kaj povas ŝanĝiĝi pro progreso de historiaj studoj. Kvankam kelkaj fakuloj kritike asertas, ke fiksi tian tempodividon estas ne eble, nek utile por kompreni historion, tamen plimulto de historiistoj kaj instruistoj aplikas tian tempodividon.

Kiam oni parolas pri la japana historio, oni diras ekz. “Edo-epoko” aŭ “Edo-periodo”. Plimulto uzas “epoko”-n kaj malplimulto uzas “periodo”-n. Do ĉu ni rekomendu uzi “epokon” anstataŭ uzi “periodon”? Sed aliokaze oni diras “feŭda epoko”, “mezepoko” aŭ “moderna epoko”. Ĉu oni povas uzi la saman vorton “epoko” en ambaŭ okazoj?
Se temas pri tempodivido en la japana historio, oni uzas du seriojn de tempodividoj. Unu estas maldetala divido: antikva epoko/tempo (Kodai), mezepoko (Ĉuusei), frumoderna epoko/tempo (Kinsei), moderna epoko/tempo (Kindai) kaj nuna epoko/tempo (Gendai). La alia estas detala divido: Askuka-epoko/periodo (Asuka-ĵidai), Nara-epoko/periodo (Nara-ĵidai), Heian-epoko/periodo (Heian-ĵidai) ktp.
Laŭ mia observo oni emas uzi “epoko”-n en ambaŭ serioj. Sed cŭ vere estas oportune uzi la saman vorton “epoko” en ambaŭ okazoj? Tia uzmaniero ne estas konfuza?
La plej grava fonto de “epoko” estas la verko “Enciklopedieto Japana” (T. NAKAMURA, 1964). Eble ankaŭ Vikipedio kaj aliaj verkoj sekvas ĝin. Sed “Sepdek-sep Ŝlosiloj por la Japana Civilizacio” (UMESAO T., 1987) uzas “periodo”-n por detala tempodivido. Kaj al mia surprizo la du gravaj vortaroj “Japana-Esperanta”(M. MIJAMOTO, 1982) kaj “Esperanto-Japana”(JEI, 2006) mencias nenion pri tiu ĉi temo. Ili ne prezentas eĉ unu ekzemplon pri detala tempodivido de la japana historio.
Mi petas konsilojn de spertuloj, precipe de fakuloj pri historio.
Antaŭdankon!

Kiam mi komencis pepi en Tvitero (Twitter), mi preparis du kontojn: unu estas por pepi en Esperanto, kaj la alia por pepi en la japana. Ĉar mi volis havi interkomunikadon per Esperanto en Tvitero.
Laŭ mia ĝisnuna observo tiuj, kiuj pepas plejparte en Esperanto, ja ekzistas kelkaj. Sed plej multaj esperantoparolantoj uzas plurajn lingvojn en unu konto. Tial en mia temlinio aperas ne nur Esperantaj pepoj sed ankaŭ multaj alilingvaj pepoj. Tiu fenomeno mem ne estas problemo. Tamen mi devas elekti Esperantajn pepojn, rigardante la temlinion. Ĉi tiu estas problemo.
Iuj opinius, ke li/ŝi volas uzi plurajn lingvojn en unu konto, ĉar plurlingveco estas lia/ŝia personeco. Aŭ ke estas teknike malfacile pepi en pluraj kontoj.
Ja ekzistas interkomunikado per Esperanto en Tvitero, sed nunmomente ĝi ne estas intensa, bedaŭrinde.
Kion mi faru?

Ankaŭ hodiaŭ pluvis. Hieraŭ estis varme, estis vera printempa tago. Sed hodiaŭ estis malpli varme ol hieraŭ.
En Tokio kaj en la nordorienta Japanio estis malvarme, estis vintra tago. Sakuraj floroj estas neĝkovritaj!
Ja eksterordinara vetero.

    junaj folioj …
    elmeti la vizaĝon
    al ventoblovo